Prof. Leszek Szenborn odpowiada na pytania

Zapraszamy do zapoznania się z odpowiedziami na pytania, które padły podczas wykładu prof. dr hab. n. med. Leszka Szenborna, pt.: "Grypa jako test stanu zdrowia – kliniczny punkt zapalny?"

Poniżej przedstawiamy odpowiedzi opracowane przez firmę Viatris na pytania, na które Ekspert nie zdążył odpowiedzieć podczas webinaru.

Skąd dziś możemy czerpać wiedzę nt. bieżącej sytuacji epidemiologicznej w Polsce?

W połowie 2023 roku zamknięto dotychczas funkcjonujący system monitorowania zachorowań na grypę, co sprawiło, że nieznana była sytuacja epidemiologiczna dla grypy.

Aczkolwiek z dniem 1 września 2025 roku w portalu Centrum e-Zdrowia we współpracy z Głównym Inspektoratem Sanitarnym oraz Ministerstwem Zdrowia uruchomiono aktualizowany na bieżąco raport o chorobach zakaźnych:
https://ezdrowie.gov.pl/portal/home/badania-i-dane/raport-o-chorobach-zakaznych

Raport publikuje aktualne dane o liczbie zachorowań na poszczególne choroby w przeliczeniu na 100 tys. mieszkańców (obywateli polskich) oraz liczbie osób zaszczepionych przeciwko tym chorobom. Dane zbierane w raporcie obejmują jak dotąd następujące choroby zakaźne ⁴:

Grypa
COVID -19
RSV
Krztusiec
Ospa wietrzna
Półpasiec

Jakie są różnice pomiędzy dostępnymi na rynku polskim szczepionkami przeciwko grypie?

W Polsce w sezonie 2025/2026 dostępne są szczepionki inaktywowane zawierające cząstki wirusa grypy (typu „split”) oraz szczepionka podjednostkowa zawierająca powierzchniowe białka wirusa grypy (typu „subunit”).

Zaleca się, aby szczepionki przeciw grypie podawać każdego roku, każdemu już od 6 miesiąca życia, o ile nie ma ku temu przeciwwskazań medycznych.
Aktualnie na polskim rynku dostępne są trzy szczepionki przeciwko grypie: dwie zawierające tzw. standardową dawkę antygentów przeciwko grypie oraz tzw. szczepionka wysokodawkowa.

Zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na rok 2025 opublikowanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego zaleca się coroczne szczepienie przeciw grypie wszystkim osobom od ukończenia 6 miesiąca życia, w tym osobom w wieku powyżej 55 roku życia (ze szczególnym uwzględnieniem osób od ukończenia 65 roku życia) ⁵. Schemat szczepienia powinien się odbywać zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego.

Szczepionka przeciw grypie Influvac® Tetra wskazana jest do corocznego stosowania u dzieci już od 6 miesiąca życia, jak i osób dorosłych, w tym u osób w wieku powyżej 60 lat ⁶. Szczepionka Influvac® Tetra to szczepionka przeciw grypie typu sub – unit zawierającą wyłącznie antygeny powierzchniowe⁷.

Po jakim czasie i w jakim stopniu spada poziom przeciwciał od momentu zaszczepienia przeciw grypie?

Przyjęcie sezonowej szczepionki przeciw grypie powoduje aktywację układu odpornościowego – tj. stymulację produkcji przeciwciał przeciw hemaglutyninom - antygenom obecnym w szczepach zawartych w szczepionce przeciw grypie. Wysokość poziomu przeciwciał uznana została jako czynnik predykcyjny skuteczności szczepionki przeciw grypie, jednak nie wskazano jednoznacznie wartości tego poziomu korelującego z ochroną przeciw grypie. Rzeczywiste miano przeciwciał jest cechą indywidualną pacjentów, zależną od wielu czynników, np. płci, wieku czy wydolności układu odpornościowego. Przyjmuje się, że miano przeciwciał co najmniej 40 po szczepieniu jest wartością dodatnio korelującą z ochroną przeciw grypie. Jednak początkowo uzyskany poziom przeciwciał powyżej 40 po szczepieniu u większości osób stopniowo maleje. Po około 6 miesiącach dochodzi do spadku poziomu przeciwciał o około 50%, a przeciwciała przeciw określonym antygenom wirusa utrzymują się do 12 miesięcy czy nawet do 2 lat ¹. Na podstawie licznych obserwacji klinicznych stwierdzono, iż pomimo, że poziom przeciwciał spada po 3-6 miesięcy po szczepieniu, utrzymuje się przez około 6-8 miesięcy na poziomie uznawanym za ochronny ², co koresponduje z okresem największej aktywności wirusa grypy ³.

Referencje:

1.Young B, Zhao X, Cook AR, Parry CM, Wilder-Smith A, I-Cheng MC. Do antibody responses to the influenza vaccine persist year-round in the elderly? A systematic review and meta-analysis. Vaccine. 2017; 35(2): 212-221. doi:10.1016/j.vaccine.2016.11.013
2.Mordant FL, Price OH, Rudraraju R, et al. Antibody titres elicited by the 2018 seasonal inactivated influenza vaccine decline by 3 months post-vaccination but persist for at least 6 months. Influenza Other Respi Viruses. 2023; 17(1):e13072. doi:10.1111/irv.13072
3.Saha S, Chadha M, Shu Y, et al. Divergent seasonal patterns of influenza types a and B across latitude gradient in tropical asia. Influenza Other Respir Viruses. 2016;10(3):176–184. doi: 10.1111/irv.12372
4. https://ezdrowie.gov.pl/portal/home/badania-i-dane/raport-o-chorobach-zakaznych
5. Program Szczepień Ochronnych na rok 2025, dostępny na: https://dziennikmz.mz.gov.pl/DUM_MZ/2024/93/akt.pdf
6. Charakterystyka produktu leczniczego Influvac Tetra, dostępna na: https://www.viatris.pl/pl-pl/produkty#Gletter
7.Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - PZH. Szczepionka przeciw grypie. https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/grypa/? strona=5#jakie-rodzaje-szczepionek-przeciw-grypie-sa-dostepne-w-polsce. Dostęp z dnia 04.03.2024r.

PL-INF-2025-00073